/* Φιλοσοφικοί Αντικατοπτρισμοί (ΦΑΝΤΙ): Το Πράσινο Ολοκαύτωμα */ Philosophical Mirage

Δευτέρα, Σεπτεμβρίου 04, 2006

Το Πράσινο Ολοκαύτωμα

"The change must happen soon: over the coming years, citizens, policy-makers, industry leaders, and others have a chance to decide the fate of the world's last frontier forests. The key decisions before us are windows of opportunity that may never open again. (WRI, The Last Frontier Forests)"

Εδώ και 10.000 περίπου χρόνια ξεκίνησε το μεγάλο μακελειό των δασών από τον άνθρωπο. Τα πρώτα δείγματα για τα οποία υπάρχουν γραπτά έρχονται από τους Σουμέριους της Μεσοποταμίας, οι οποίοι θα λέγαμε πως ξεκίνησαν τον “Δυτικό Πολιτισμό”. Ήταν και ο πρώτος πολιτισμός που άφησε γραπτά μνημεία της Οικολογικής του αυτο-καταστροφής. Στο “Έπος του Γκιγκαλμές” αναφέρεται πολύ καθαρά πως η επιθυμία του αυτοκράτορα να χτίσει μια σπουδαία πόλη, οδήγησε στο κόψιμο των δασών, μιας έκτασης από την Ιορδανία έως τις ακτές του Λιβάνου. Μέσα σε 1.500 χρόνια τα δάση στον Λίβανο μειώθηκαν από 90% της έκτασης της περιοχής μόλις στο 7%, μειώνοντας δραστικά επίσης και την βροχόπτωση.

Την σκυτάλη στην συνέχεια ανέλαβε η Ελλάδα, η επόμενη μεγάλη “αυτοκρατορία” που κατέρρευσε και λόγω της Οικολογικής καταστροφής που η ίδια προκάλεσε στο περιβάλλον.

Οι Έλληνες μεταξύ 2.000 και 1.500 π.χ. υιοθέτησαν μεθόδους παραπλήσιες με εκείνων του Σουμέριων, δηλαδή επιδόθηκαν στην συστηματική και απρόσεκτη κοπή των δασών τους, αντικαθιστώντας τα με καλλιεργήσιμα εδάφη και χρησιμοποιώντας το ξύλο. Ο λόγος; Ο ολοένα αυξανόμενος πληθυσμός τους είχε ανάγκη από έδαφος, στέγη, καύσιμο και τροφή. Ο Πλάτωνας στον Κριτία αναφέρει πολύ συγκεκριμένα πως την εποχή που έγινε ο πόλεμος των Αθηναίων με τους Άτλαντες (δηλαδή περίπου το 9.000 π.χ.):

Τα σύνορά της έφθαναν μέχρι τον Ισθμό … τον Κιθαιρώνα και την Πάρνηθα

(H πολιτεία της Αθήνας δηλαδή ήταν ολόκληρη η Αττική)

Αυτός ο τόπος ξεπερνούσε κάθε άλλον σε γονιμότητα, γι’ αυτό και μπορούσε τότε να τρέφει πολύ στρατό που προέρχονταν από γειτονικά μέρη …. Το μέρος που απόμεινε από σήμερα από εκείνη την περιοχή ξεπερνά οποιαδήποτε άλλο τόπο στην παραγωγή και αφθονία καρπών, ενώ επίσης είναι πλούσιο σε βοσκοτόπια και άλλα ήδη ζώων. Εκείνη την εποχή εκτός από τις φυσικές καλλονές, όλα αυτά τα είχε σε αφθονία.”

(η Αθήνα ήδη χρησιμοποιεί μεθόδους εντατικής γεωργίας – βοσκοτόπια, αλλά το έδαφός της παραμένει γονιμότερο από άλλες Ελλαδικές περιοχές, οι οποίες προφανώς και αυτές είχαν υιοθετήσει τις πολιτισμένες μεθόδους ανάπτυξης)

Επειδή όμως έγιναν πολύ μεγάλοι κατακλυσμοί στην διάρκεια των εννέα χιλιάδων ετών το χώμα σε αυτά τα χρόνια … πάντοτε γλιστρούσε σε μεγάλες ποσότητες και εξαφανιζόταν στα βάθη της θάλασσας … αυτό που έχει απομείνει, συγκρινόμενο με εκείνο που υπήρχε στο παρελθόν, μοιάζει με σκελετό άρρωστου κορμιού, αφού το χώμα όσο ήταν εύφορο και μαλακό, παρασύρθηκε μακριά και απέμεινε μόνο ο ρηχός φλοιός της γης

Εκείνη όμως την παλιά εποχή ο τόπος μας, … αντί για τους σημερινούς ξερότοπους είχε ψηλούς χωμάτινους λόφους … και τα βουνά είχαν πολλά δάση …. με τεράστια δένδρα από τα οποία έχουν γίνει οι στέγες πολλών κτηρίων … πλουτιζόταν επίσης με το νερό που έπεφτε από τον Δία, το οποίο δεν χανόταν όπως σήμερα που κυλάει πάνω στην αποψιλωμένη γη και καταλήγει στην θάλασσα … έτσι όλα τα μέρη είχαν τρεχούμενα νερά από πηγές και ποτάμια

(Εδώ έχουμε μια ξεκάθαρη εικόνα της διάβρωσης του εδάφους λόγω της έλλειψης δασών και τα νερά της βροχής που παραμένουν στη επιφάνεια αντί να γίνονται φυσικές πηγές – οι γνώσεις βέβαια της εποχής δεν ήταν αρκετές για τον εντοπισμό της αιτίας και έτσι οι έντονες βροχοπτώσεις εμφανίζονται ως κατακλυσμοί που παράσερναν το χώμα στην θάλασσα)

Οι επόμενες αυτοκρατορίες που διαδέχθηκαν την Ελληνική δεν είχαν καλύτερη μοίρα! Η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού οδηγούσε με βεβαιότητα στην χρησιμοποίηση των ίδιων μεθόδων (κοπή δασών, εντατική καλλιέργεια, κατακτητικοί πόλεμοι). Αποτέλεσμα της κοπής των δασών ήταν η συνεχής επιβάρυνση του εδάφους, η υποβάθμισή του (γονιμότητα, ποιότητα) και η ανάγκη έναρξης κατακτητικών πολέμων για την ανεύρεση νέων πόρων σε (εδαφών, ξυλείας, κλπ) γειτονικά εδάφη.

Σήμερα λοιπόν έχουμε χάσει (WRI, The Last Frontier Forests) σχεδόν τα μισά (50%) από τα δάση που είχε ο πλανήτης πριν από 10.000 χρόνια! Συνολικά 3 δισεκατομμύρια εκτάρια έχουν καταστραφεί. Από το 2000 μέχρι τώρα πάνω από 200.000.000 εκτάρια έχουν χαθεί (μια έκταση όσο περίπου το Μεξικό!) από τα οποία περισσότερο από τα μισά έχουν “πέσει” από τσεκούρι, εκσκαφέα ή αλυσσοπρίονο.

Το μεγαλύτερο μέρος του δασικού πλούτου καταστράφηκε την τελευταία 30ετία, κατά την οποία ο πληθυσμός της γης αυξήθηκε περισσότερο από 100%, η κατανάλωση χαρτιού κατά 90% και η κατανάλωση προϊόντων ξύλου κατά 40% περίπου!

14 Comments:

At 8:49 π.μ. EEST, Blogger ovi said...

Ευχαριτώ για τις πληροφορίες!!!

 
At 11:29 π.μ. EEST, Blogger Katerina ante portas said...

Eίχες δίκιο, πολύ ενδιαφέρον και εμπεριστατωμένο το άρθρο σου.

Μόνο τα μισά έχουμε χάσει άραγε;
Στις φωτιές της Μάνης, ήμουνα στο Βαθύ Γυθείου. Έχω την εντύπωση ότι ήταν "στρατιωτικής ακριβείας" το χτύπημα που κατάστρεψε την παραγωγή του λαδιού των Μανιατών. Συνεπώς δεν είναι μόνο η "ανάγκη" του ανθρώπου για γή καλλιεργήσιμη, αλλά και ένας τρόπος ελέγχου ή προειδοποίησης πιο αποτελεσματικός από εκείνον του διπλωματικού επιπέδου..

 
At 3:22 μ.μ. EEST, Blogger Ergotelina said...

Ενδιαφέρον κείμενο


Υπήρχαν όμως εναλλακτικές λύσεις
για τους αρχαίους λαούς;...

:)

 
At 9:09 μ.μ. EEST, Blogger Mirage said...

Βασικά σήμερα έχουμε λιγότερες εναλλακτικές.

Η "λύση" θα ήταν λιγότερο αλλόγιστη ανάπτυξη, λιγότερα παιδιά, περισσότερη αειφορεία.

Όμως πράγματι τότε έλλειπε η απίστευτη γνώση που διαθέτουμε σήμερα και η τωρινή εμπειρία της παγκόσμιας οικολογικής καταστροφής.

Επομένως, σήμερα που υποτίθεται πως το γνωρίζουμε όλα αυτά, πως μπορούμε να έχουμε οποιαδήποτε δικαιολογία;;

 
At 3:57 μ.μ. EET, Blogger Katerina ante portas said...

Eλπίζω να μην εγκατέλειψες, καλημέρα!

 
At 1:31 π.μ. EET, Blogger Mirage said...

Καλησπέρα,

Έχω τρελαθεί στην δουλειά, ακόμη και τα ΣΚ - δυστυχώς. Λίγη υπομονή και θα ανεβάσω και άλλα posts.

Προς το παρόν έβαλα ένα καινούργιο εδω

Χαίρομαι που οι κόποι σου έπιασαν τόπο με την Ριζάρη!

 
At 9:11 μ.μ. EET, Blogger Alexandra said...

καλησπέρα...

είναι τόσο θλιβερό να το ακούς. ιδιαίτερα εμπεριστατωμένο κείμενο. και να φανταστεί κανείς ότι θεωρούσαν τους οικολόγους γραφικούς πριν μερικά χρόνια...

αυτοκαταστροφή ονομάζονται όλα αυτά που συμβαίνουν στον πλανήτη.

 
At 10:56 π.μ. EET, Blogger Γουφ said...

Μια πρόσθετη πληροφορία. Μια σημαντική ανάπτυξη των δασών στην Ευρώπη είχαμε αμέσως μετά την επιδημία της πανούκλας, γνωστή και ως "μαύρο θάνατο". Αυτό ήταν συνέπεια της μείωσης του πληθυσμού των Ευρωπαίων καθώς περισσότερο από το ένα τρίτο πέθαναν.
Η εξόντωση των δασών είναι άλλο ένα δείγμα της αδιαφορίας της ανθρώπινης συνείδησης για το περιβάλλον. Θα μπορούσε για παράδειγμα να γίνεται εκ περιτροπής και επιλεκτική υλοτόμηση, με ταυτόχρονη φύτευση. Κάτι παρόμοιο έχει γίνει για παράδειγμα στη Σουηδία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια αειφορική διαχείριση των δασών.
Προσωπικά πιστεύω πως η λύση δε βρίσκεται στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των ανθρώπων, αλλά στην αλλαγή του οικονομικού μοντέλου ανάπτυξης με όσο το δυνατόν λιγότερη ιζηματοποίηση προϊόντος. Ο όρος αυτός έχει δοθεί από το Γιάννη Ζήση και νομίζω πως αποτελεί τη μόνη εφικτή λύση.
Στη γραμμή αυτή βρίσκεται η στροφή της οικονομίας σε υπηρεσίες, σε τουριστικό ή πολιτιστικό παραγόμενο προϊόν έτσι ώστε να έχουμε τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση στο περιβάλλον.

 
At 3:08 μ.μ. EET, Blogger Mirage said...

Χρήσιμη η πληροφορία ΓΟΥΦ αλλά θα έλεγα και αναμενόμενη. Μάλιστα και η πανούκλα, χωρίς να το έχω ψάξει και πολύ πρέπει να οφείλεται σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος (υπερ-πληθυσμός, μόλυνση υδάτων, ασθένειες που πέρασαν απο τα οικόσιτα ζώα, αδύναμοι οργανισμοί λόγω κακών συνθηκών διαβίωσης), συνθήκες που μοιάζουν με τις σημερινές.

Αυτό που δεν κατάλαβα είναι ο όρος "Ιζηματοποίηση Προϊόντος". Εαν θες το εξηγείς περισσότερο.

Προσωπικά δεν πιστεύω πως υπάρχει λύση εαν δεν μειωθεί ο ανθρώπινος πληθυσμός, ιδιαίτερα εαν λάβαουμε υπόψη μας την αύξηση του προσδόκιμου χρόνου ζωής και τις ανέσεις του πολιτισμού.

Τόσος πολύς πληθυσμός και υψηλό επίπεδο πολιτισμού δεν βλέπω πως μπορούν να τα επιτέχουμε με οποιαδήποτε τρόπο ....

 
At 9:09 μ.μ. EET, Blogger Γουφ said...

Για παράδειγμα ένα βιομηχανικό προϊόν χρησιμοποιεί αρκετή ενέργεια και αφήνει υπολείμματα στο χώρο τόσο κατά τη διαδικασία παραγωγής του όσο και μετά την χρήση του. Λιγότερη ιζηματοποίηση ή ελλειμματικότητα για παράδειγμα έχει ένα φόρουμ μέσω INTERNET από ένα φόρουμ με φυσική παρουσία (ταξίδια, βενζίνες, κλπ). Ή μία ηλεκτρονική σελίδα από ένα email ή μία χάρτινη συσκευασία προϊόντος από μια άλλη μεγαλύτερη και πλαστική ή ένα αιολικό πάρκο παραγωγής ηλεκτρ. ενέργειας από ένα με ντίζελ. Ή ένα τουριστικό προϊόν λόγω της ομορφιάς του τοπίου από ένα ορυχείο το οποίο θα το καταστρέψει αλλά θα φέρει κέρδη από το ορυκτό.

 
At 9:48 μ.μ. EET, Blogger Mirage said...

Εαν αυτό σημαίνει ιζηματοποίηση νομίζω πως μπορεί να βοηθήσει μεσο-πρόθεσμα. Το πραγματικό όμως πρόβλημα δεν είναι τόσο το ίζημα (το απόβλητο) αφού άλλωστε όλα τα ζωντανά συστήματα παράγουν απόβλητα, αλλά το ΕΙΔΟΣ του απόβλητου.

Δηλαδή σημασία έχει ο τρόπος χρήσης του περιβάλλοντος και όχι η χρήση του και μόνο ...

Υπάρχουν ζωές που ζουν κυριολεκτικά απο τα απόβλητα (χοίροι, κόττες, βακτήρια, παράσιτα, κλπ). Αλλά προφανώς δεν έχουν προσαρμοστεί να "τρώνε" όλα τα απόβλητα! ... όταν το ίζημα είναι δηλητήριο ... έ τότε βέβαια η ζημιά θα είναι τεράστια!

Το βασικό μας ζήτημα είναι η απόξενωση απο τις ανάγκες των άλλων ζωντανών οργανισμών ... θα έλεγα και απο τον ίδιο μας τον εαυτό.

Ο πνευματικός μας ΑΤΟΜΙΣΜΟΣ αντικατοπτρίζεται στον πολιτισμό μας (στο τσιμέντο, στα χημικά απόβλητα, στην ανόργανη χημεία που χρησιμοποιούμε παντού, κλπ).

Φτιάξαμε έναν πολιτισμό όχι με σκοπό την συμ-βίωση όπως λες και εσυ αλλά αποκλειστικά και μόνο την δική μας θα έλεγα δια-βίωση ... μην πω επικράτηση.

Ναι ισχυρίζομαι πως θα έπρεπε να χρησιμοποιούμε οργανικές ύλες, ζωντανά σπίτια, πορώδεις δρόμους, οικιακές λύσεις καθαρισμού των λημάτων μας με φυσικά μέσα και φυσικά θα έπρεπε να είμαστε πολύ λιγότεροι. Αλλά αυτό το τελευταίο πως να ελεγθεί;

Δεν μπορώ να φανταστώ πως θα έπρεπε να ζούμε ... τόσες χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης ζωής μακριά και ενάντια στην υπόλοιπη ζωή, δεν μας επιτρέπει ούτε να φανταστούμε πως θα μπορούσαν να ήταν τα πράγματα διαφορετικά!

 
At 4:15 μ.μ. EET, Blogger Γουφ said...

Άρα είναι θέμα τελικά συνείδησης. Πώς όμως αλλάζουν οι συνειδήσεις;
Εδώ νομίζω πως βρίσκεται και το Βατερλώ του ανθρώπου. Η απουσία συνείδησης και η απουσία θέλησης για να δουλέψει με τη συνείδησή του.

 
At 12:12 π.μ. EET, Blogger Mirage said...

Πριν την απουσία συνείδησης, υπάρχει απουσία γνώσης και κατάλληλης φιλοσοφίας που να βάζει τις προτεραιότητες. Δεν δέχομται πως ο άνθρωπος δεν ενδιαφέρεται, όλοι προσπαθούν να ζήσουν καλύτερα.

Έτσι λοιπόν αλλάζουν οι συνειδήσεις, γνώση. Εαν δεν υπάρχει ενδιαφέρον για γνώση έρχεται η πραγματικότητα και σου επιβάλει να μάθεις!

Μετά αυτή η γνώση θα έπρεπε να γίνει κουλτούρα δηλαδή να περάσει στις μάζες. Απλά δεν προλαβαίνει να γίνει σε παγκόσμιο επίπεδο μέσα σε 10-20 χρόνια ώστε να προλάβουμε τον γκρεμό της 50ετίας, δεν ξέρω ίσως το Internet να μας σώσει :)

Όμως φίλε ΓΟΥΦ δεν φτάνει μόνο η αλλαγή συνείδησης, μετά πρέπει να αλάξουν και ένα σωρό άλλα(τρόπος ζωής, κλπ) ... Πολλές κασσάνδρες λένε πως δεν προλαβαίνουμε.

Εμείς όμως δεν έχουμε άλλη επιλογή απο το να το παλέψουμε! Αρχίζοντας απο τον εαυτό μας, αλλάζοντας τον εαυτό μας, έτσι ξεκίνησα αυτό το blog, ήθελα να μοιραστώ σκέψεις με ανθρώπους που έχουν παρόμοιες ανησυχίες, γιατί όχι να διαμορφώσω - εκθέσω την δική μου άποψη και να πάρω κουράγιο από ανθρώπους που μοιραζόμαστε τις ίδιες ανησυχίες ώστε να αλλάξω τον εαυτό μου.

Μετά μπορώ να αλλάξω τον κόσμο ;)

 
At 8:19 μ.μ. EET, Blogger Γουφ said...

Συμφωνώ απολύτως άλλωστε όλα αυτά που αναφέρεις με τις λέξεις κουλτούρα ή τρόπο ζωής προσπαθώ να τα εκφράσω με μία λέξη: τη συνείδηση διευρύνοντας λίγο τη σημασία της.
Με τον όρο συνείδηση εννοώ τη δυνατότητα να συνθέτουμε τη γνώση και τελικά αυτή να αποκτά βιωματικότητα μέσα μας δηλαδή να αγκυρώνεται ως πραγματικότητα μέσα μας, που θα κατασταλάζει σε συνέπεια λόγων και έργων.
Αυτό ασφαλώς δε μπορείς να περιμένεις ότι θα γίνει σε πανανθρώπινο επίπεδο. Αλλά είναι κάτι στο οποίο οι διανοούμενοι, οι πολιτικοί και οι διαμορφωτές γνώμης (όπως ονομάζονται) χρειάζεται να δώσουν βάρος.
Όσο για την 50ετία που αναφέρεις και την αγωνία που εκφράζεις είναι ένα παράδειγμα του τι σημαίνει συνειδητοποίηση. Αγωνιάς και μπράβο σου. Έχεις κατανοήσει την κρισιμότητα της κατάστασης και δεν αδρανείς. Μη νομίζεις ότι αυτό είναι αυτονόητο ακόμα και για αυτούς που έχουν μια οικολογική ευαισθησία.
Το να έχει κάποιος την αίσθηση των ιστορικών εξελίξεων και γεγονότων είναι σπάνιο. Ακόμα πιο σπάνιο το να σπάει την αδράνειά του και να αγωνίζεται.
Τώρα το να αλλάξουμε τον κόσμο αυτό δεν γίνεται αν ο κόσμος δεν το θέλει. Αλλιώς παραβιάζουμε κατά την άποψή μου μια βασική αρχή, αυτή της ελευθερίας. Από την άλλη θα ήταν και ουτοπικό. Θα έσωζες μια κατάσταση προσωρινά και μετά από λίγο πάλι τα ίδια.
Ένα παράδειγμα είναι οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι. Πόσο συνειδητοποίησαν οι διανοούμενοι τις αιτίες που τους γέννησαν; Για να μην αναφερθώ στον μέσο άνθρωπο. Ήταν οικονομικές (στην ουσία τους), ιδεολογικές, ανθρωπολογικές; Τι έφταιξε; Πήραμε κάποιο μάθημα από όλα αυτά που συγκλόνισαν τον κόσμο;

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home